Phai khai thong nhan thuc, quan diem ve Co phan hoa

8/20/2004 2:08:00 PM

0


"Phải khai thông nhận thức, quan điểm về cổ phần hoá (CPH) DNNN" - Trưởng ban Tư tưởng Văn hoá, ông Nguyễn Khoa Điềm đã chỉ đạo như vậy tại Hội thảo khoa học - thực tiễn "Cổ phần hoá DN, thực trạng và giải pháp" diễn ra ngày 19/8 tại Hà Nội. Hội thảo do Website ĐCS Việt Nam phối hợp với Bộ Xây dựng tổ chức. Chậm từ nhận thức của người LĐ đến cán bộ hoạch định chính sách Trưởng Ban Tư tưởng Văn hoá Trung ương Nguyễn Khoa Điềm phát biểu kết luận Hội thảo. Ảnh: Hiền Hoà Trong báo cáo đề dẫn tại Hội thảo, Phó Trưởng ban Tư tưởng Văn hoá Đào Duy Quát cho biết: Sau 10 năm thực hiện, đến nay cả nước đã CPH xong 1.557 DN. Thực tiễn cho thấy, sau khi CPH, hầu hết các DN đều hoạt động tốt, đạt hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội cao hơn hẳn; vai trò của người lao động trong các DN cũng nhờ đó mà được nâng cao... Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một vài hạn chế trong tiến trình CPH DNNN, mà theo ông Quát, nổi bật là tiến độ thực hiện còn chậm so với yêu cầu. Ví như năm 2003 chỉ đạt 63% kế hoạch, 6 tháng đầu năm 2004 mới đạt có 20% so với mục tiêu đặt ra. Bên cạnh đó, phần lớn các DN đã CPH đều là những DN quy mô nhỏ (số DN có vốn nhà nước dưới 10 tỷ đồng được CPH trong năm 2003 chiếm tỷ lệ 84% và những năm trước chiếm tới 92% tổng số DN được CPH); còn có sự phân biệt đối xử, gây khó khăn cho các DN cổ phần so với các DNNN trong sản xuất, kinh doanh, vay vốn, nhất là vốn ưu đãi của Nhà nước. Trong quá trình CPH cũng đã nảy sinh các vướng mắc về xác định giá trị DN, giải quyết nợ, tính toán giá đất, bố trí việc làm cho người lao động... Đặc biệt, đã xuất hiện một số vấn đề bức xúc như hình thức là CPH nhưng thực chất lại là tư nhân hoá và thậm chí, là tư nhân hoá không minh bạch. "Hiện mới chỉ có 8% cổ phần do cổ đông bên ngoài, CBCNV cũng chỉ chiếm 54%, Nhà nước 38% nên thực chất là CPH khép kín, chưa thu hút được nhà đầu tư chiến lược, chưa thay đổi cơ bản được phương thức quản trị DN. Vì vậy, quá trình CPH vừa qua vẫn đang nặng về giải quyết chính sách, xử lý tài chính DN, xử lý lao động, chưa phải là mở cửa DN" - ông Hồ Xuân Hùng, Phó Trưởng ban Chỉ đạo và Đổi mới DN bổ sung thêm. Căn nguyên cơ bản của thực trạng trên, theo Trợ lý Tổng Bí thư ĐCSVN, ông Hà Đăng, đều xuất phát từ nhận thức và tư tưởng của tất cả các đối tượng, thành phần liên quan đến CPH. Ông Đăng phân tích: Nghị quyết Trung ương 3, trong khi chủ trương đẩy mạnh CPH DNNN đã nhấn mạnh: "CPH DNNN không được biến thành tư nhân hoá DNNN". Do không nhận thức rõ bản chất vấn đề, có ý kiến cho rằng, đó là một quy định nhằm cảnh báo khuynh hướng "chệch hướng XHCN", bởi lẽ nếu biến DNNN - bộ phận quan trọng nhất của kinh tế nhà nước, thành DNTN (hay tư nhân hoá DNNN), cũng có nghĩa là tư nhân hoá nền kinh tế. Nhận thức không đúng đó đã làm trở ngại đến việc tổ chức và tham gia CPH. Ngoài lý do trên, việc cán bộ hoạch định chính sách "chùn tay", thiếu mạnh dạn trong đề xuất các chính sách cụ thể để đẩy nhanh quá trình CPH và tạo chính sách cho DNNN phát triển cũng là một nguyên nhân cản trở tiến trình CPH DNNN. Chưa kể đến nhận thức lệch lạc của người lao động tham gia cổ phần khi cho rằng, CPH chỉ là biện pháp Nhà nước san sẻ gánh nặng cho cổ đông trong khi Nhà nước vẫn nắm vai trò chủ chốt. Còn thành phần kinh tế tư nhân thì suy luận: thà cứ phát triển DNTN còn hơn là tham gia DNNN để rồi đến một lúc nào đó, hết khó khăn, Nhà nước lại Nhà nước hoá DN cổ phần. Việc chậm CPH DNNN, bên cạnh lý do về nhận thức, còn có căn nguyên từ sự bất hợp lý của cơ chế, chính sách và ngay trong khâu tổ chức thực hiện. Về cơ chế chính sách, điển hình là cơ chế tài chính cho việc thực hiện chuyển đổi DNNN sang công ty cổ phần tại Nghị định số 64/CP. Đơn cử, cơ chế xử lý nợ và tồn đọng của DNNN hiện còn thiếu các quy định gắn trách nhiệm của DN trong việc chủ động xử lý tồn tại tài chính, xử lý lao động dôi dư nên có xu hướng dồn lại khi thực hiện chuyển đổi để được Nhà nước xử lý. Điều này tạo gánh nặng cho ngân sách nhà nước, đồng thời, tạo kẽ hở thất thoát vốn và t