Bà Rịa-Vũng Tàu là một trong những địa phương thu hút đông các doanh nghiệp đầu tư vào các khu công nghiệp (KCN). Hiện toàn tỉnh có 233 dự án đang đầu tư tại các KCN trong toàn tỉnh. Việc xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa, ổn định ở mỗi doanh nghiệp (DN) trong các KCN là rất quan trọng và hết sức cần thiết.

Tạo sự ổn định, hài hòa

Trong những năm gần đây, số lượng DN đầu tư vào các KCN trên địa bàn tỉnh tăng khá nhanh. Tuy nhiên, phần lớn các DN này đều có quy mô vừa và nhỏ nên chịu tác động lớn của cơ chế thị trường trong và ngoài nước. Sự cạnh tranh giữa các DN ngày càng khốc liệt đã làm cho một số DN gặp khó khăn trong sản xuất kinh doanh nên dẫn đến việc giải quyết chế độ chính sách cho người lao động (NLĐ) chưa thỏa đáng. Một số DN chậm tăng lương, nợ lương, nợ bảo hiểm xã hội của NLĐ…, đó là những nguyên nhân làm phát sinh mâu thuẫn giữa người sử dụng lao động và NLĐ. Thời gian qua, tình trạng ngưng việc tập thể, đình công tự phát tại các doanh nghiệp thuộc các KCN trên địa bàn tỉnh gia tăng nhanh. Tính riêng 4 năm (2008-2011), tại các KCN xảy ra 15 vụ ngừng việc tập thể và đình công tự phát.

Tình trạng đình công, lãn công trong các KCN thời gian qua phần lớn xảy ra ở những DN mà người sử dụng lao động chưa có ý thức tự giác chấp hành các quy định pháp luật về lao động, nhất là ở một số DN có vốn đầu tư nước ngoài. Theo ông Nguyễn Đức Ý, Chủ tịch Công đoàn các khu công nghiệp tỉnh, ở một số DN có vốn đầu tư của nước ngoài, chủ sở hữu không trực tiếp thực hiện quyền sở hữu mà ủy quyền cho một người (hoặc một tập thể) thực hiện vai trò đại diện DN làm nhiệm vụ quản lý và điều hành, do đó, người quản lý DN thiếu sự chủ động cần thiết trong việc xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ tại DN. Ngoài ra, ở một số nhà thầu phụ cho các DN trong các KCN, giấy phép đăng ký kinh doanh thường đăng ký ở các tỉnh khác nên công tác phối, kết hợp còn nhiều bất cập, ý thức chấp hành pháp luật yếu kém, dễ xảy ra tranh chấp lao động.

Thông thường cuối năm hoặc đầu năm âm lịch là thời điểm thường xảy ra đình công ở các DN không thực hiện đầy đủ quyền lợi cho NLĐ. Đặc biệt là ở các DN không thưởng tết hoặc thưởng nhưng không tương xứng với công sức mà NLĐ đã bỏ ra. Ngoài ra, thu nhập của NLĐ thấp, đời sống gặp nhiều khó khăn, am hiểu pháp luật của NLĐ và công đoàn còn hạn chế… cũng là nguyên nhân dẫn đến các cuộc đình công.

Tăng cường giáo dục pháp luật

Trước thực trạng này, Công đoàn các KCN chủ động phối hợp với Ban Quản lý các KCN tổ chức phân loại và đối thoại trực tiếp với chủ DN để tạo mối quan hệ hài hòa, bảo đảm quyền lợi và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động và NLĐ. Đặc biệt, Công đoàn các KCN đẩy mạnh công tác phát triển đoàn viên, xây dựng tổ chức công đoàn vững mạnh tại các đơn vị chưa có tổ chức công đoàn và ở những Công đoàn cơ sở có tỷ lệ đoàn viên công đoàn thấp. Bên cạnh đó, thường xuyên hướng dẫn nghiệp vụ cho cán bộ công đoàn nhằm nâng cao năng lực đại diện của tổ chức công đoàn trong các lĩnh vực hướng dẫn ký hợp đồng lao động, giải quyết tranh chấp lao động… Cùng với đó, Công đoàn các KCN còn tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục chính sách pháp luật cho NLĐ và người sử dụng lao động, nhất là đối với các DN khu vực ngoài nhà nước và DN có vốn đầu tư nước ngoài. Việc tổ chức các sân chơi cho công nhân nhân các ngày lễ, tết cũng được quan tâm hơn.

Cùng với Công đoàn các KCN, các Công đoàn cơ sở cũng tích cực và chủ động tìm giải pháp nhằm giúp DN tháo gỡ khó khăn, vướng mắc để xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh trong mỗi DN. Theo ông Nguyễn Đức Ý, việc công đoàn cơ sở thường xuyên cử cán bộ theo dõi, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của NLĐ rất quan trọng, nhất là việc tăng cường đối thoại giữa NLĐ, công đoàn và người sử dụng lao động để bảo đảm quyền lợi của đôi bên cũng rất cần thiết.