Trong nhiều ý kiến đóng góp cho Dự thảo Nghị định, đáng chú ý là ý kiến cho rằng, quy định quản lý lao động, tiền lương và tiền thưởng có ảnh hưởng sâu sắc đến năng suất, chất lượng lao động. Ví dụ, chỉ cần một quyết định về quản lý lao động như khoán 10 thôi cũng đủ để làm thay đổi nhiều khía cạnh của xã hội. Theo như Dự thảo thì tinh thần chung là khống chế lương (và thưởng) của cán bộ quản lý. Thật khó có thể nói ảnh hưởng từ lương như Dự thảo (đối với cán bộ quản lý) đến chất lượng, hiệu quả công việc như thế nào. Vì vậy, rất khó có sự đột phá. Các quy định cần tạo điều kiện cho sự phát triển.
Đồng tình với kiến nghị trên, một số ý kiến đề nghị làm rõ vấn đề tại Điều 3 của Dự thảo Nghị định quy định về lương của thành viên Hội đồng quản trị (HĐQT). Cụ thể, theo Luật, nếu điều lệ không quy định thì thành viên HĐQT chỉ có thù lao (không có lương). Vậy nếu vấn đề này không được thông qua (do các cổ đông khác không thông qua) và không đưa vào điều lệ công ty thì có nghĩa là thành viên HĐQT của công ty đó không có lương. Ngược lại, ở một công ty khác, thành viên HĐQT có thể được hưởng lương. Điều đó sẽ tạo nên sự bất bình đẳng về thu nhập được hưởng giữa các thành viên HĐQT, đặc biệt là giữa những người đại diện phần vốn của Nhà nước tại các CTCP, mặc dù các công ty này có thể có cùng hiệu quả kinh doanh.
Một câu hỏi được đặt ra là, nếu được thông qua thì tiền lương của thành viên HĐQT có được dùng để làm căn cứ đóng BHXH, BHYT, BHTN không (vì chức danh thành viên HĐQT của CTCP không thuộc đối tượng của Hợp đồng lao động)? Điều đó cũng có liên quan đến quyền lợi sau khi nghỉ hưu của những người này. Giả sử nếu được tính các loại bảo hiểm thì tỷ lệ tính sẽ là bao nhiêu; do công ty tự quy định (trong điều lệ) hay theo thang lương của Nhà nước? Vấn đề này cần phải được quy định rõ hơn, vì đa số các công ty hiện nay, sau khi chuyển đổi mô hình, vẫn đang áp dụng thang bảng lương của Nhà nước.
Đặc biệt, Dự thảo Nghị định đến mới chỉ đề cập đến các thành viên HĐQT, tổng giám đốc của CTCP mà bỏ qua các thành viên Ban Kiểm soát, một cơ quan cũng rất quan trọng của công ty. Đặc biệt, các thành viên Ban kiểm soát cũng có thể là người đại diện phần vốn của Nhà nước tại công ty.
Thực tế hiện nay, quyền hạn và trách nhiệm của người đại diện phần vốn nhà nước tại các DN đã được Chính phủ quy định tại Nghị định số 09/2009/NĐ-CP ban hành Quy chế quản lý tài chính của công ty nhà nước và quản lý vốn nhà nước đầu tư vào DN. Tuy nhiên, nghị định này cũng chỉ nêu ra việc đại diện chủ sở hữu DN nhà nước và chủ sở hữu phần vốn nhà nước thực hiện các quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Luật DN nhà nước và theo sự phân công, phân cấp của Chính phủ.
Trong khi đó, theo bà Tống Thị Minh, Vụ trưởng Vụ Lao động - Tiền lương (Bộ LĐ-TB&XH), Luật DN nhà nước đã hết hiệu lực từ ngày 1/7/2010, nhưng hiện Chính phủ vẫn chưa có quy định nào thay thế về vấn đề này. Vì vậy, các quy định khác nếu được ban hành sẽ khó thực hiện. "Chúng tôi muốn có quy định cụ thể về tiền lương của người đại diện phần vốn của Nhà nước trong DN. Nếu họ thực hiện vai trò tốt, làm tăng trưởng phần vốn nhà nước lên thì họ nên nhận được lương, thù lao, phụ cấp cao", bà Minh nói.
"Hiện Dự thảo đã có quy định về các tiêu chuẩn để đạt được mức lương trần đối với người đại diện phần vốn nhà nước, nhưng trong trường hợp không đạt được các chỉ tiêu về năng suất, lợi nhuận, bảo toàn và phát triển phần vốn nhà nước thì sẽ bị xử lý như thế nào? Các cơ chế này hiện chưa được quy định cụ thể, rõ ràng", bà Minh cho biết.
Dù đã có quy định về mức lương trần nhưng một số chuyên gia cho rằng, việc quản lý theo tư duy khống chế mức trần giống như cách quản lý lương thưởng trong DN nhà nước cần được thay đổi. Mục đích chính của dự thảo là đảm bảo sự an toàn và tăng trưởng của phần vốn nhà nước trong DN, thì vì sao không chọn cách đưa ra các định lượng tăng trưởng tối thiểu? Trong trường hợp DN đã đạt được tốc độ tăng trưởng, bảo toàn vốn cao hơn mức tối thiểu, thì nên để mức lương của người quản trị được thoả thuận theo thị trường. Có như vậy mới tạo được động lực cho đội ngũ lãnh đạo và nhân viên trong DN nhà nước sau cổ phần hoá.
Về đầu