Dự án “Hỗ trợ tài chính vi mô Việt Nam” được phê duyệt tại Quyết định số 1116/QĐ-LĐTBXH ngày 16/9/2010 với tổng vốn không hoàn lại là: 375.840 USD, trong đó Tổ chức CORDAID (Hà Lan) tài trợ: 349.596 USD; Tổ chức ILO tài trợ 26.244 USD. Chủ dự án là Cục Bảo trợ xã hội. Dự án sẽ được triển khai tại một số tỉnh, thành phố trong thời gian 24 tháng (2010 – 2011).
Mục tiêu chung của dự án là: Tăng cường năng lực vận hành, quản lý của các tổ chức tài chính vi mô theo định hướng chuyên nghiệp, phù hợp với yêu cầu thị trường; thúc đẩy đa dạng hóa sản phẩm tiết kiệm trên thị trường để hộ gia đình có thu nhập thấp có thể tham gia và hưởng lợi; khuyến khích phát triển các sản phẩm bảo hiểm vi mô phù hợp với nhóm hộ gia đình có thu nhập thấp. Mục tiêu cụ thể là: Mở rộng phạm vi khách hàng và nâng cao tác động của các tổ chức tài chính vi mô thông qua quản trị, quản lý và hoạt động chuyên nghiệp phù hợp với Nghị định số 28/2005/NĐ-CP và Nghị định số 165/2007/NĐ-CP; Tăng cường khả năng tiếp cận các sản phẩm và sản phẩm tiết kiệm có mức chi phí phù hợp của các hộ gia đình có thu nhập thấp.
Kết quả mà dự án hướng tới là: Khoảng 180 học viên tham gia các khóa đào tạo về tài chính vi mô, bảo hiểm vi mô, trong đó ít nhất 50% học viên là nữ với sự tham gia đóng góp của các tổ chức tài chính vi mô; 10 giảng viên được đào tạo có khả năng thực hiện đào tạo cho cán bộ, các nhà quản lý và thành viên hội đồng quản trị của các tổ chức tài chính vi mô (trong đó 50%) là nữ; Xây dựng được 10 bộ chương trình giảng dạy về tài chính vi mô bằng tiếng Việt để phục vụ cho hoạt động đào tạo; Nhóm công tác tài chính vi mô chuyển đổi thành công sang Hiệp hội các tổ chức vi mô Việt Nam; Khoảng 350 nghìn hộ gia đình có thu nhập thấp được hưởng lợi từ các dịch vụ tài chính vi mô của dự án; 4 cơ sở tổ chức thực hiện marketing về sản phẩm tiết kiệm (không phải tiết kiệm bắt buộc) và có mạng lưới, cơ chế thuận tiện để hộ gia đình có thu nhập thấp có thể tiếp cận; 12 tổ chức được biết đến những bài học kinh nghiệm từ quá trình phân phối sản phẩm bảo hiểm vi mô; 5 tổ chức thực hiện marketing và cung cấp về sản phẩm bảo hiểm vi mô cho hộ gia đình có thu nhập thấp; có ít nhất 5.000 khách hàng được sử dụng sản phẩm bảo hiểm này.
Như vậy, các vấn đề mà dự án tập trung giải quyết là: Nâng cao năng lực các tổ chức cung cấp dịch vụ đào tạo chuyên nghiệp về tài chính vi mô, củng cố vị thế đại diện của nhóm công tác tài chính vi mô và đào tạo bổ sung kỹ năng cho các cán bộ trực tiếp thực hành cung cấp dịch vụ tài chính vi mô; Hỗ trợ cải tiến và thử nghiệm sản phẩm tiết kiệm cho nhóm hộ thu nhập thấp; Hỗ trợ sáng kiến bảo hiểm vi mô cho người có thu nhập thấp.
Điểm nhấn của dự án là: Kết nối các trung tâm đào tạo với đội ngũ giảng viên nguồn dày dạn kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính vi mô; Sự sáng tạo trong việc khai thác các kênh phân phối sản phẩm tiết kiệm và bảo hiểm có độ bao phủ lớn ở các vùng nông thôn và miền núi; Coi trọng giáo dục tài chính để nâng cao nhận thức cho người có thu nhập thấp về sự hiện diện cũng như lợi ích của các sản phẩm tiết kiệm và bảo hiểm vi mô.
Thứ trưởng Nguyễn Trọng Đàm đã phát biểu tại hội nghị: Chính phủ Việt Nam luôn quan tâm đến vấn đề trợ giúp cho người nghèo. Chiến lược an sinh xã hội đến năm 2020 đang trong giai đoạn hoàn thiện và phê duyệt. Các chương trình giảm nghèo và trợ giúp xã hội của Chính phủ ngày càng trở nên bao trùm hơn. Chính phủ cũng đã cố gắng thiết lập các cơ chế quản lý Nhà nước để khuyến khích khu vực tư nhân và các tổ chức xã hội tham gia chuyên nghiệp vào thị trường để cung cấp các dịch vụ công, dịch vụ sản xuất cho người có thu nhập thấp ở vùng sâu, vùng xa.
Cho đến nay, dịch vụ cho vay vốn tương đối phát triển và đáp ứng tốt nhu cầu vay vốn của người nghèo, khoảng 6,11 triệu người có thu nhập thấp đã được tiếp cận vốn vay. Mặc dù dịch vụ tiết kiệm có thể dễ tiếp cận hơn nhiều đối với các hộ gia đình có thu nhập thấp ở Việt Nam so với nhiều nước khác nhưng chất lượng tiếp cận lại thấp. Thị trường bảo hiểm Việt Nam cũng đang ngày càng phát triển, đa dạng và cạnh tranh hơn nhưng không có nghĩa là nắm bắt tốt hơn thị trường cũng như những nhu cầu của thị trường.
Hộ gia đình có thu nhập thấp có nhu cầu bảo hiểm khác so với thị trường truyền thống. Họ mang lại những khoản lợi nhuận tương đối thấp trên mỗi hợp đồng bảo hiểm, yêu cầu các món chi trả nhỏ và có xu hướng đòi hỏi một khoản đầu tư lớn hơn cho hoạt động giáo dục nâng cao nhận thức cho khách hàng. Để phục vụ hiệu quả thị trường có thu nhập thấp, các nhà bảo hiểm cần phát triển các mô hình kinh doanh mới dựa trên mức lợi nhuận thấp, song lại có số lượng lớn mang lại lợi ích thỏa đáng cho khách hàng, đồng thời giảm thiểu chi phí cho cả công ty bảo hiểm và chủ hợp đồng.
Chúng tôi đánh giá cao dự án này và coi đây như một trải nghiệm quý báu giúp cho Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội có thể đúc rút kinh nghiệm để hoạch định các chính sách liên quan đến xóa đói giảm nghèo và ứng phó rủi ro chủ động, phù hợp với qui luật thị trường. Thông qua dự án, cũng hy vọng rằng các bộ ngành liên quan nhìn nhận rõ hơn tầm quan trọng và cách thức hợp tác hiệu quả giữa Nhà nước – Nhà cung cấp dịch vụ tài chính – Các tổ chức xã hội vì lợi ích của người dân, đặc biệt là nhóm có thu nhập thấp.
Thảo Lan
Về đầu