Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Trọng Đàm nhấn mạnh: Trong năm 2009, công tác bảo trợ xã hội và giảm nghèo tiếp tục nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Chính phủ, lãnh đạo Bộ, đặc biệt là việc chỉ đạo xây dựng Luật Người khuyết tật, Đề án phát triển nghề công tác xã hội và chính sách trợ giúp các đối tượng bảo trợ xã hội theo hướng mở rộng, nâng cao mức chuẩn trợ cấp; Chỉ đạo Nghị quyết 30a của Chính phủ về hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 62 huyện nghèo.
Tuy nhiên, nguồn nhân lực phân bố còn hạn chế, cán bộ làm công tác bảo trợ xã hội còn yếu về số lượng, yếu về chất lượng, nhất là ở cấp cơ sở; việc thực hiện công tác bảo trợ xã hội và giảm nghèo cũng có những khó khăn, thách thức do những động lực chung của nền kinh tế nước ta. Đặc biệt là trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới suy giảm, tình hình thời tiết trong nước diễn biến hết sức phức tạp đã tác động và gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, đặc biệt là đối tượng yếu thế.
Song, với sự nỗ lực phấn đấu của các đơn vị trong năm 2009, đời sống của các đối tượng chính sách trợ giúp xã hội được nâng cao. Nhiều địa phương đã nâng mức chuẩn của Nhà nước; nghề công tác xã hội cũng đã được quan tâm. Đồng thời, Chính phủ cũng đã chỉ đạo sát sao thực hiện các chương trình giảm nghèo và bảo trợ xã hội; ban hành các chính sách an sinh xã hội để hỗ trợ cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng bảo trợ xã hội khắc phục hậu quả của lạm phát và suy giảm kinh tế, hậu quả thiên tai, bão lũ, bệnh tật; thực hiện hiệu quả chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 62 huyện nghèo.
Ngoài ra, các địa phương cũng đã chủ động xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện các chính sách giảm nghèo, bảo trợ xã hội trên địa bàn với nhiều giải pháp cụ thể, linh hoạt. Vì vậy, tỷ lệ hộ nghèo cả nước đã giảm từ 12,1% năm 2008 xuống còn 11,3% vào năm 2009, hoàn thành kế hoạch trước 01 năm so với mục tiêu chương trình và Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thức X đề ra.
Ngoài ra, trong năm 2010, ngành đang tiếp tục đẩy mạnh việc triển khai, sửa đổi, bổ sung các chính sách như: Nghị định 67, điều chỉnh mức trợ cấp nuôi dưỡng cho các cán bộ tại các cơ sở BTXH, công tác chăm sóc trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi… hướng đến công tác chăm sóc tại cộng đồng. Hàng năm, Bộ đều có chương trình đánh giá, tổng kết và triển khai kế hoạch mới.
Thứ trưởng Nguyễn Trọng Đàm cũng nhấn mạnh: Hội nghị chuyên đề công tác bảo trợ xã hội lần này không chỉ đánh giá kết quả đã đạt được trong năm 2009, mà còn tập trung đẩy mạnh các chương trình, chính sách mới của Đảng và Nhà nước trong các năm tiếp theo. Đồng thời, Hội nghị lần này cũng tập trung lắng nghe các ý kiến, kiến nghị và đề xuất của các đơn vị và cán bộ làm công tác chuyên môn về BTXH trong cả nước nhằm tiếp tục điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung các chính sách, Nghị định cũng như những mô hình cách làm hay từ các địa phương đạt hiệu quả cao và phù hợp với tình hình trong giai đoạn hiện nay.
Thứ trưởng cũng đánh giá cao sự hợp tác và trợ giúp của các tổ chức quốc tế như UNICEF, WHO và một số tổ chức phi chính phủ…trong công tác BTXH của Việt Nam trong thời gian qua. Đồng chí cũng bày tỏ và mong muốn tiếp tục nhận được hợp tác và trợ giúp về chuyên môn và kỹ thuật cho công tác bảo trợ xã hội của các tổ chức quốc tế nhằm tạo điều kiện để các cơ sở Bảo trợ của Việt Nam hoạt động ngày càng đạt hiểu quả cao hơn.
Thứ trưởng cũng cho biết: trong năm 2010, Bộ dự kiến xây dựng, trình ban hành Luật Người khuyết tật, các Nghị định hướng dẫn một số điều của Luật người cao tuổi, Nghị định hướng dẫn Luật Người khuyết tật; Quyết định của Thủ tướng về phê duyệt Đề án chăm sóc và phục hồi chức năng cho người tâm thần dựa vào cộng đồng; sửa đổi bổ, sung Quyết định số 38 về chính sách trợ giúp kinh phí gia đình, cá nhân nhận nuôi dưỡng trẻ mồ côi và trẻ em bị bỏ rơi; trình Chính phủ phê duyệt Đề án trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2010 - 2015; Đề án trợ giúp cho đối tượng con em hộ nghèo, đối tượng BTXH theo học tại các cơ sở giáo dục; Đề án phát triển dịch vụ trợ giúp người cao tuổi; Quyết định của Thủ tướng chính phủ ban hành chuẩn nghèo giai đoạn 2010 -2015…
Tiếp đó, đại diện Tổ chức UNICEF và Tổ chức WHO đã có các bài tham luận chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc và phục hồi chức năng cho người tâm thần. WHO cũng đánh giá cao vai trò quan trọng trong an sinh xã hội và góp phần lớn để đảm bảo sức khỏe con người. Theo đại diện WHO, nhằm đảm bảo công bằng xã hội, các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi và người khuyết tật, bao gồm cả người khuyết tật tâm thần, cần được ưu tiên hàng đầu trong các chương trình bảo trợ xã hội. Tổ chức WHO có mặt tại Việt Nam cũng muốn chia sẽ và hỗ trợ một trong các nhóm yếu thế nêu trên, đặc biệt là bệnh nân tâm thần.
Theo WHO, trên thế giới, các bệnh tâm thần chiếm 15,4% gánh nặng về bệnh tật trên thế giới. Trong các bệnh về tâm thần phân liệt và trầm cảm là hai nguyên nhân phổ biến nhất với số lượng tương ứng khoảng 25 và 54 triệu người mắc phải trên thế giới. Rối nhiễu tâm trí cũng là vấn đề lớn trong việc chăn sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em. Các bằng chứng gần đây cho thấy, cứ 5 trẻ em thì có 01em bị rối nhiễu tâm trí. Vấn đề rỗi nhiễu tâm trí của bà mẹ có liên quan đến tỉ lệ tử vong sơ sinh, sinh con ở tuổi vị thành niên và trẻ sơ sinh nhẹ cân.
Tại Việt Nam, theo kết quả khảo sát toàn quốc của Viện Tâm thần Quốc gia, 15% tổng dân số mắc phải 10 bệnh tâm thần phổ biến. Các cuộc khảo sát gần đây ở quy mô nhỏ nhỏ đã cho thấy khoảng 20% - 30% trẻ em mắc phải các vấn đề rối nhiểu tâm lý.
Bên cạnh những tác động về sức khỏe, các bệnh về tâm thần cũng dẫn đến những vấn đề kinh tế - xã hội nghiêm trọng. Thất nghiệp, mất nguồn thu nhập và sinh kế, vai trò của gia đình và cộng đồng bị khuyết thiếu, hạn chế về giáo dục chỉ là một trong các vấn đề phát sinh từ việc chăm sóc sức khỏe tâm thần còn nghèo nàn.
Do vậy, chăm sóc bênh tâm thần và bảo vệ sức khỏe tâm thần cần trở thành một trong các hoạt động ưu tiên quốc gia. Tuy nhiên, điều đáng buồn là hiện nay là hầu hết các bệnh nhân tâm thần vẫn chưa được chăm sóc và điều trị hiệu quả. Trước thực trạng này, WHO kêu gọi các cơ quan, nhà nước, tổ chức cấn tăng cường đẩy mạnh đầu tư chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Còn theo báo cáo của Cục Bảo trợ xã hội: Hiện cả nước có trên 400 cơ sở Bảo trợ xã hội (BTXH) đang chăm sóc, nuôi dưỡng khoảng 40 ngàn đối tượng. Trong đó, ngành Lao động – TBXH quản lý 180 cơ sở, các Bộ, ngành, tổ chức, UBND địa phương quản lý 245 cơ sở và 25 cơ sở do tư nhân thành lập, quản lý. Đến nay, tất cả 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đều có ít nhật 01 cơ sở, riêng thành phố Hồ Chí Minh có gần 100 cơ sở (Các tổ chức và tư nhân 80 cơ sở, ngành LĐ –TBXH 12 cơ sở); Hà Nội 66 cơ sở của các tổ chức tư nhân, 16 cơ sở thuộc ngành LĐ –TBXH quản lý; Thừa Thiên Huế có 6 cơ sở do ngành quản lý, 16 cơ sở do các ngành tổ chức, thành lập; Đà Nẵng có 22 cơ sở, trong đó ngành LĐ – TBXH quản lý 7 cơ sở, tư nhân 15 cơ sở. Số đối tượng đang sống trong các cơ sở BTXH do ngành quản lý khoảng 25 ngàn người, trong đó chủ yếu là trẻ em mô côi, trẻ em bị bỏ rơi, người già cô đơn, người tàn tật, người tâm thần, người nhiễm HIV/AIDS.
Trong tổng số 400 cơ sở nêu trên, có 156 cơ sở chủ yếu nuôi dưỡng, chăm sóc người già, người tàn tật trong đó có hơn 20 cơ sở của các tổ chức tôn giáo; 17 cơ sở quản lý, điều trị, phục hồi chức năng người tâm thần, 277 cơ sở nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục, phục hồi chức năng cho trẻ em, trong đó có 18 làng trẻ em (gồm làng trẻ em SOS, làng Hòa Bình, làng Thiếu niên Thủ Đức…).; 23 nhà mở, mái ấm, nhà nuôi trẻ; 52 cơ sở, gồm các trường, 29 trung tâm vừa nuôi dưỡng, giáo dục vừa phục hồi chức năng. Và khoảng 170 cơ sở khác nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo trợ trẻ em.
Về đội ngũ cán bộ làm công tác BTXH của cả nước có khoảng 10 ngàn cán bộ công nhân viên, trong đó nữ có khoảng trên 7.100 người (71%); đội ngũ cán bộ có trình độ đại học, cao đẳng và trên đại học chiếm khoảng 23,78%, trung cấp chuyên nghiệp chiếm 30,82%, sơ cấp, CNKT 16,24% và chưa qua đào tạo chiếm 29,15%.
Về mạng lưới cơ sở BTXH của cả nước có 19 tỉnh, thành phố có 01 cơ sở BTXH; 10 tỉnh có 2 cơ sở BTXH và 23 tỉnh, thành phố có 4 cơ sở BTXH. Hầu hết các địa phương hiện đang kiện toàn bộ máy BTXH theo yêu cầu, điều kiện quy định tại Nghị định 68 của Chính phủ về tiêu chuẩn diện tích, môi trường, cơ sở vật chất; về định mức biên chế.
Hội thảo còn tiếp tục cho đến hết ngày 27/03 và sẽ được nghe nhiều chuyên gia và các đại biểu trình bày các nội dung như: Bà Lê Hồng Loan – Trưởng phòng Bảo vệ trẻ em (UNICEF Việt Nam) trình bày về mô hình trung tâm trợ giúp xã hội, mô hình trung tâm dịch vụ công tác bảo trợ xã hội và mô hình nhà xã hội cho các trung tâm bảo trợ xã hội tại Việt Nam hiện nay.
Bà Vũ Thị Hải Yến, Phó Trưởng phòng Hành chính sự nghiệp (Bộ Tài chính) đánh giá sơ bộ mô hình nhà xã hội và các tài liệu hướng dẫn hoạt động của nhà xã hội; Ông Trần Tuấn – Chuyên gia tư vấn của WHO trình bày kế hoạch nghiên cứu chăm sóc và phục hồi chức năng trẻ em và người tâm thần dựa vào cộng đồng. Đại diện lãnh đạo Cục Bảo trợ Xã hội trình bày khung đề án Bảo trợ xã hội và phục hồi chức năng cho trẻ em và người tâm thần dựa vào cộng đồng; dự thảo Thông tư tiêu chuẩn chăm sóc trong các cơ sở bảo trợ xã hội, Dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ thay thế Quyết định số 38 về chính sách trợ giúp kinh phí cho gia đình, cá nhân nhận nuôi dưỡng trẻ mồ côi và trẻ em bị bỏ rơi; dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn nghiệp vụ các ngạch viên chức công tác bảo trợ xã hội và viên chức chăm sóc. Kế hoạch điều tra, rà soát người tâm thần …
Trong dịp này, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cũng đã trao Bằng khen cho các tập thể và cá nhân đã có nhiều thành tích trong công tác bảo trợ xã hội năm 2009.
Về đầu