Skip Ribbon Commands
Skip to main content
Sign In

“Luật chơi” của hội nhập là gì?

20/10/2005

Người viết bài này đã cố gắng tìm một từ khác có vẻ “nghiêm túc” hơn, nhưng quả thực, càng đi sâu phân tích nội hàm của vấn đề thì càng thấy “luật chơi” vẫn là từ ngắn gọn nhất, đầy đủ nhất và sát nghĩa nhất để diễn tả những điều mình muốn đề cập đến.

Từ những điều phải biết.. Nhóm luật chơi đầu tiên mà chúng ta phải biết để điều chỉnh là nền kinh tế phải được vận hành theo nguyên tắc thị trường và không có sự phân biệt đối xử giữa các thành phần kinh tế, giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp nước ngòai và giữa doanh nghiệp của nước này với doanh nghiệp của nước khác. Để chuẩn bị cho việc gia nhập WTO, chúng ta đang điều chỉnh chính sách và lụât pháp cho phù hợp với những nguyên tắc này. Ví dụ ta đã và đang dỡ bỏ dần sự bao cấp và can thiệp của nhà nước đối với họat động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp nhà nước, rồi việc đang tiến tới kết hợp hai luật doanh nghiệp nhà nước và luật doanh nghiệp (tư nhân) vào một luật doanh nghiệp chung, nhập hai luật đầu tư trong nước và luật đầu tư nước ngòai thành một luật đầu tư; rồi những điều chỉnh nhỏ hơn như xóa bỏ sự phân biệt về giá cung cấp dịch vụ cho người nước ngòai và người Việt Nam. Trong lĩnh vực lao động, các chính sách về tiền công, quan hệ lao động, tuyển dụng lao động,.. trong khu vực sản xuất kinh doanh cũng đã, đang và sẽ phải được điều chỉnh cho phù hợp với nguyên tắc thị trường và không phân biệt đối xử. Ngòai ra, nguyên tắc về minh bạch (transparent) và có thể đoán trước (predictable) cũng là những nguyên tắc mà các cơ quan làm chính sách phải lưu ý, có nghĩa là chính sách do Chính phủ đưa ra không được thay đổi một cách đột ngột làm cho doanh nghiệp không tiên liệu được trước, gây thiệt hại cho doanh nghiệp. Nhóm luật chơi quan trọng tiếp theo chúng ta phải biết là những công ước, điều ước quốc tế. Có những công ước hay điều ước quốc tế mà Việt nam ký kết hoặc tham gia trực tiếp, có những Hiệp định của một tổ chức mà nếu Việt nam tham gia vào tổ chức đó thì nghiễm nhiên phải tuân theo. Đặc biệt riêng trong WTO, số những Hiệp định, quy định mà Việt Nam phải tuân theo khi trở thành thành viên chính thức của tổ chức này nhiều đến mức không thể tính bằng trang giấy mà phải tính bằng tạ, bằng tấn tài liệu, trong đó có những Hiệp định vô cùng quan trọng như về bản quyền, về sở hữu trí tuệ, về an tòan vệ sinh thực phẩm,… Tiếp đến là những cam kết cụ thể mà Việt Nam đã đưa ra trong quá trình đàm phán gia nhập một tổ chức, một Hiệp định song phương hay Hiệp định đa phương như ASEAN hay ASEAN – Trung quốc. Trong những Hiệp định này, liên quan đến lĩnh vực lao động và xã hội, ta cần quan tâm đến những cam kết về Thể thức 4 trong Thương mại dịch vụ về Di chuyển thể nhân; những cam kết trong phân ngành dịch vụ CPC 872 về “Dịch vụ bố trí và cung cấp nhân sự”, trong CPC 933 về “Dịch vụ xã hội” và những CPC khác liên quan tới dịch vụ đào tạo nghề, dịch vụ ytế phần liên quan tới chỉnh hình phục hồi chức năng,..(Những cam kết này sẽ được công bố chính thức sau khi Việt nam kết thúc đàm phán gia nhập WTO hay các đàm phán khác, tùy loại dịch vụ). …Đến những điều cần biết và nên biết Trong những luật chơi cần biết trước hết phải kể đến luật quốc gia của những thị trường mà doanh nghiệp Việt nam có quan hệ làm ăn, ví dụ như những quy định về vệ sinh thực phẩm, về chống bán phá giá, về đăng ký nhãn mác, thương hiệu, về khai báo hải quan… Những vụ kiện hay tranh chấp thương mại vừa qua tại thị trường Hoa kỳ và EU là những bài học cụ thể về vấn đề này. Ngòai ra, khi một tranh chấp thương mại xảy ra, không thể không biết đến quy trình xem xét một vụ kiện như thế nào để bảo vệ lợi ích của mình trước tòa án hay một cơ quan xét xử tranh chấp thương mại ở nước khác. Đối với nhiều nước phát triển, công việc vận động hành lang (lobby) là vô cùng cần thiết và đây cũng là một thứ luật chơi mà ta cần biết. Có những cuộc đàm phán (kể cả song phương và đa phương), có những vụ kiện mà kết quả thực tế lại được quyết định qua các họat động lobby chứ không phải trên bàn đàm phán. Trong họat động lobby, ta phải biết “mượn lực” của những nhóm, những lực lượng có cùng quyền lợi với ta để hợp lực chống lại những nhóm, những lực lượng có quyền lợi xung đột với ta. Bài học về những vụ kịên về bán phá giá đã cho ta bài học rất rõ về tầ
Xem