Skip Ribbon Commands
Skip to main content
Sign In

Điều chỉnh để gia nhập WTO – bắt đầu từ đâu?

07/10/2005

Trong tiến trình gia nhập WTO, mỗi quốc gia đều phải thực hịên hai điều chỉnh lớn: một là điều chỉnh lụât pháp, chính sách cho phù hợp với những cam kết gia nhập WTO và hai là điều chỉnh trước những tác động của việc gia nhập WTO.

Hai điều chỉnh Về mặt luật pháp, ta phải điều chỉnh cho phù hợp với những cam kết gia nhập WTO. Những cam kết này được hiểu theo nghĩa rộng không chỉ bao gồm những cam kết cụ thể của Việt Nam khi gia nhập WTO về mở cửa thị trường hàng hóa và dịch vụ, mà còn bao gồm cả cam kết của Việt Nam chấp nhận những quy định và nguyên tắc chung của WTO mà tất cả các nước thành viên đều phải tuân theo, không có ngoại lệ. Trong những nguyên tắc chung của WTO, cơ bản nhất là phải bảo đảm nền kinh tế được vận hành theo nguyên tắc thị trường. Đây chính là điều chỉnh đầu tiên Việt Nam cần thực hịên. Việc điều chỉnh sang nền kinh tế thị trường lần này có thể được coi như đợt “tổng điều chỉnh” thứ hai sau đợt một được khởi xướng từ khi bắt đầu sự nghịêp Đổi mới và được thực hiện liên tục từ 1986 đến nay. Bởi vậy, việc điều chỉnh để chuyển sang nền kinh tế thị trường gắn với những cam kết gia nhập WTO lần này có lẽ sẽ không gây ra những cú sốc lớn cho nền kinh tế vì chúng ta đã có gần 20 năm chuẩn bị, nhưng lại có yêu cầu cao hơn về mặt thời gian vì việc điều chỉnh không đúng với mức độ và lộ trình cam kết thì sẽ rất “phiền” trong quan hệ kinh tế quốc tế. Các nguyên tắc khác của WTO như không phân biệt đối xử, nguyên tắc công khai, minh bạch, nguyên tắc tiên lượng được của các chính sách,…cũng đòi hỏi chúng ta phải có những điều chỉnh. Tiếp theo là những điều chỉnh cho phù hợp với những quy định của khoảng 30 Hiệp định chung của WTO về các nội dung như sở hữu trí tuệ, đầu tư, an tòan vệ sinh thực phẩm, hàng rào kỹ thuật đối với thương mại, trợ cấp và các biện pháp tự vệ trong thương mại, phá giá và chống bán phá giá, hải quan,.. Trong lĩnh vực lao động và xã hội, cam kết cụ thể về mở cửa thị trường không nhiều, chủ yếu là liên quan tới vấn đề di chuyển thể nhân, tức thể thức 4 trong thương mại dịch vụ. Nhưng yêu cầu điều chỉnh để phù hợp với nguyên tắc thị trường của nền kinh tế thì có nhiều vấn đề cần nghiên cứu điều chỉnh. Trước hết là vấn đề quan hệ lao động và tiền lương. Đây là một trong những yếu tố để xác định tính chất thị trường của một nền kinh tế. Ngòai ra, chúng ta cũng phải rà sóat các chính sách về trợ cấp của Nhà nước. Về tổng thể, trong lĩnh vực lao động – xã hội chúng ta không có các chính sách trợ cấp đèn đỏ là những trợ cấp bị cấm trong WTO, hay những trợ cấp đèn vàng là những trợ cấp mà phía đối tác có thể đưa ra những biện pháp đối kháng. Những trợ cấp hiện nay nằm trong những chính sách và chương trình về xóa đói giảm nghèo, tạo việc làm cho những đối tượng và những vùng khó khăn,.. về bản chất đều là những trợ cấp mang tính chất xã hội, không mang tính chất kinh tế nên được coi là trợ cấp thuộc nhóm đèn xanh là những trợ cấp được phép áp dụng trong WTO nên không phải điều chỉnh. Điều chỉnh thứ hai là những chính sách và giải pháp đưa ra trước tác động của việc gia nhập WTO. Để có thể xác định những tác động của việc gia nhập WTO trong lĩnh vực lao động – xã hội, cần có những nghiên cứu sâu rộng hơn, nhưng trước mắt ta có thể thấy một số điều chỉnh cần nghiên cứu như việc thay đổi cơ cấu kinh tế, cơ cấu đầu tư tác động như thế nào đến cơ cấu lao động theo ngành, theo lãnh thổ và kéo theo đó là sự điều chỉnh về đào tạo nghề và chính sách về thị trường lao động, về lao động di cư. Tác động về mặt xã hội cũng là một vấn đề lớn cần nghiên cứu để có những điều chỉnh cần thiết. Bắt đầu từ đâu? Để thực hiện hai điều chỉnh nói trên, chúng ta phải bắt tay ngay vào làm hai việc: Thứ nhất là rà xoát lại tòan bộ các văn bản thuộc lĩnh vực mình quản lý xem có điều gì chưa phù hợp với những nguyên tắc của WTO và cam kết của Việt nam. Thứ hai là tiến hành nghiên cứu, đánh giá dự báo tác động của việc mở cửa, gia nhập WTO. Công việc rà sóat và điều chỉnh về luật pháp và chính sách được thực hịên chủ yếu trong thời kỳ trước khi gia nhập và ngay sau khi gia nhập WTO. Có những cam kết ta phải thực hiện ngay từ khi ta gia nhập WTO, có những cam kết thực hiện theo lộ trình, nhưng nói chung thời gian thường cũng chỉ kéo dài đến
Xem