Skip Ribbon Commands
Skip to main content
Sign In

Tăng cường các biện pháp phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

13/02/2016

Năm 2015, mặc dù các ngành, các cấp đã có nhiều cố gắng trong công an toàn - vệ sinh lao động và phòng chống cháy nổ (ATVSLĐ-PCCN) nhưng tình hình tai nạn lao động (TNLĐ), bệnh nghề nghiệp (BNN) và cháy nổ vẫn diễn biến rất nghiêm trọng, số vụ TNLĐ tăng, số người chết do TNLĐ và số vụ cháy đều tăng. Phóng viên đã có cuộc phỏng vấn TS. Doãn Mậu Diệp, Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội về nguyên nhân cũng như những giải pháp phòng ngừa và giảm thiểu TNLĐ, BNN trong thời gian tới.

 - Trước tiên, Thứ trưởng đánh giá thế nào về tình hình ATVSLĐ và PCCN năm 2015.        

Năm 2015, năm cuối của kế hoạch 2011- 2015, là giai đoạn tập trung xây dựng và trình các cấp có thẩm quyền ban hành nhiều văn bản pháp luật về ATVSLĐ. Trong năm, tình hình ATVSLĐ và PCCN cũng có nhiều diễn biến phức tạp, có thể tóm tắt đánh giá như sau:

Về hoàn thiện thể chế: Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua Luật ATVSLĐ và đã kịp thời giao các cơ quan của Chính phủ xây dựng 04 Nghị định quy định chi tiết Luật ATVSLĐ; Bộ LĐTBXH đã ban hành các thông tư về các lĩnh vực chế độ, chính sách BHLĐ, quản lý hoạt động kiểm định kỹ thuật ATLĐ và huấn luyện ATVSLĐ; phối hợp với Bộ Y tế ban hành Thông tư liên tịch quy định tỷ lệ tổn thương cơ thể do thương tích, bệnh tật và BNN; phối hợp với Bộ Nội Vụ ban hành thông tư về ngạch kiểm định viên; ban hành các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về ATLĐ và quy trình kiểm định kỹ thuật ATLĐ. Đồng thời, Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Bộ trưởng Bộ Giao thông – Vận tải, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã ban hành Chỉ thị đối với các ngành, địa phương, doanh nghiệp để chỉ đạo các nhà thầu, các doanh nghiệp thực hiện dầy đủ các biện pháp an toàn lao động; Các địa phương đã có những quy định quản lý về thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, xây dựng, khai thác mỏ.

Về công tác thanh tra, kiểm tra:  Bộ LĐTBXH đã chủ trì tổ chức thanh tra, kiểm tra các công trình xây dựng trọng điểm tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Tĩnh; các địa phương cũng đã tổ chức nhiều cuộc thanh tra, kiểm tra đối với công trình xây dựng, khai thác mỏ trên địa bàn.  

Về tình hình tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và cháy nổ: Theo báo cáo của 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, năm 2015 trên toàn quốc đã xảy ra 7.620 vụ TNLĐ làm 7.785 người bị nạn, trong đó có 629 vụ TNLĐ chết người;  79 vụ TNLĐ có hai người bị nạn trở lên; Số người chết do TNLĐ: 666 người; Số người bị thương nặng do TNLĐ: 1.704 người và nạn nhân là lao động nữ: 2.432 người. Trong đó, lĩnh vực xây dựng chiếm 35,2% tổng số vụ tai nạn chết người và 37,9% tổng số người chết, tiếp đến là các lĩnh vực cơ khí chế tạo, khai thác khoáng sản và sản xuất nông lâm nghiệp.

Trong năm, ngành y tế đã phát hiện được 8.966 trường hợp nghi mắc bệnh nghề nghiệp (tăng 31,9%) tập trung vào các bệnh bụi phổi silic (1.369 trường hợp), bệnh bụi phổi bông (56 trường hợp), bệnh viêm phế quản nghề nghiệp (127 trường hợp), bệnh bụi phổi than (5 trường hợp), bệnh nhiễm độc chì và các hợp chất của chì (181 trường hợp), bệnh nhiễm hóa chất bảo vệ thực vật nghề nghiệp (16 trường hợp), bệnh nhiễm độc TNT nghề nghiệp (185 trường hợp), bệnh điếc nghề nghiệp (6.567 trường hợp), bệnh rung chuyển nghề nghiệp (44 trường hợp), bệnh sạm da nghề nghiệp (280 trường hợp)...

Năm 2015, cả nước xảy ra 2.792 vụ cháy (trong đó, 1.101 vụ cháy tại các cơ sở, 1.121 vụ cháy nhà dân, 182 vụ cháy phương tiện giao thông và 388 vụ cháy rừng) làm chết 62 người, bị thương 264 người, tiêu hủy về tài sản trị giá 1.498,3 tỷ đồng và 1.623,2 ha rừng; Xảy ra 35 vụ nổ, làm chết 12 người, bị thương 41 người, thiệt hại về tài sản 896 triệu đồng.

- Thời gian qua, công tác quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực ATVSLĐ,  PCCN có kết quả gì nổi bật, thưa Thứ trưởng?

Với trách nhiệm quản lý nhà nước được giao, Bộ LĐTBXH đã phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật, Quốc hội đã thông qua Luật ATVSLĐ; công tác thông tin, tuyên truyền được đẩy mạnh và đa dạng hóa, đặc biệt là hệ thống truyền thông đại chúng, các Đài truyền hình, Đài phát thanh đã mở các chuyên mục tư vấn, phổ biến kiến thức về ATVSLĐ hàng tuần và đã tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý các vi phạm; đã huấn luyện nghiệp vụ an toàn, vệ sinh lao động cho hơn 5000 giảng viên an toàn, gần 5 triệu lượt cán bộ quản lý, người lao động.

Bên cạnh đó, lực lượng Cảnh sát PCCC, Bộ Công An đã tham mưu với Đảng ủy Công an Trung ương trình Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 47-CT/TW ngày 25/6/2015 về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng cháy, chữa cháy”. Đây là lần đầu tiên có Chỉ thị của Ban Bí thư về công tác PCCC, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng đối với công tác PCCC; phát huy được sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn dân đối với công tác PCCC; tạo sự chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động của các cấp, các ngành và toàn xã hội.

 

- Mặc dù các cấp, ngành có nhiều cố gắng trong công tác ATVSLĐ nhưng  vẫn còn nhiều vụ việc đáng tiếc về ATLĐ xảy ra. Xin Thứ trưởng cho biết nguyên nhân do đâu?

Nguyên nhân của tình hình tai nạn, cháy nổ còn nghiêm trọng, chủ yếu do: Số lượng doanh nghiệp tăng nhanh trong những năm gần đây (từ 250.000 doanh nghiệp năm 2005 đến 2015 là trên 650.000 doanh nghiệp) nên năng lực bộ máy làm công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực ATVSLĐ - PCCN chưa đáp ứng được yêu cầu quản lý cả ở cấp trung ương và địa phương: mỗi tỉnh chỉ có từ 3-4 cán bộ làm công tác thanh tra và quản lý về an toàn lao động(trừ một số thành phố lớn), tỷ lệ thanh tra có chuyên môn rất thấp (khoảng 30%), một số địa phương không có thanh tra chuyên môn về an toàn lao động; nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất không được thanh tra, kiểm tra kịp thời để ngăn ngừa tai nạn lao động; Chế tài xử phạt còn quá nhẹ, rất ít (mỗi năm chỉ có 2-3 vụ tai nạn lao động nghiêm trọng bị khởi tố và truy tố bị can), nên tính răn đe còn hạn chế; Một số cơ quan quản lý các cấp và chủ các cơ sở chưa thực sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo, đầu tư cho công tác ATVSLĐ.

Bên cạnh đó, ý thức tuân thủ pháp luật về an toàn lao động của một bộ phận không nhỏ người sử dụng lao động còn thấp; công nghệ sản xuất ở nhiều ngành còn lạc hậu, điều kiện lao động không đảm bảo ATVSLĐ, nhất là trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng, khai khoáng, cơ khí luyện kim, đóng tàu...  lao động thủ công chiếm tới 70%, nhiều công đoạn trong dây chuyền sản xuất người lao động phải làm việc trong điều kiện lao động có nguy cơ mất an toàn; bên cạnh đó, còn tình trạng một bộ phận người sử dụng lao động không quan tâm đầu tư cho công tác ATVSLĐ: thiếu xây dựng, ban hành quy trình làm việc an toàn; huấn luyện an toàn lao động còn mang tính hình thức, đối phó. Một bộ phận không nhỏ người lao động chưa được đào tạo nghề, chưa được huấn luyện ATVSLĐ, thiếu ý thức tác phong làm việc công nghiệp nên vi phạm các quy định, quy trình biện pháp làm việc an toàn tại doanh nghiệp gây TNLĐ cho bản thân và những người cùng làm việc.

- Dư luận cho rằng, các vụ việc tai nạn lao động gây chết người có xu hướng gia tăng nhưng số vụ việc bị khởi tố lại rất ít, nên việc bảo đảm ATVSLĐ và PCCN chưa đạt kết quả mong muốn. Thứ trưởng có ý kiến như thế nào về vấn đề này?

Năm 2015, ngoài một số vụ tai nạn lao động nghiêm trọng làm chết nhiều người đang trong quá trình điều tra nên chưa có hình thức xử lý, có 05 vụ được chuyển hồ sơ sang Viện Kiểm sát nhân dân đề nghị khởi tố, trong đó có 01 vụ đã xét xử. Đó là Vụ tai nạn do sập giàn giáo xảy ra vào 19g50 ngày 25/3/2015 làm 13 người chết, 29 người bị thương tại hạng mục đúc thùng chìm, Công trường thi công sản xuất và lắp đặt thùng chìm trọng lực tại Dự án Formusa của Công ty TNHH Giang thép Hưng Nghiệp Formusa Hà Tĩnh, Khu kinh tế Vũng Áng, tỉnh Hà Tĩnh do Công ty Samsung C&T Corporation là đơn vị thi công, cơ quan cảnh sát điều tra đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can. Ngày 21/12/2015 Tòa án nhân dân tỉnh Hà Tĩnh đã xét xử, tuyên án 04 bị can về tội “Vi phạm về quy định về an toàn lao động” theo Bộ Luật Hình sự tổng hình phạt là 144 tháng tù giam.

Đồng thời, năm 2015, một số vụ tai nạn lao động của các năm trước cũng đã được xét xử, như vụ tai nạn tại Công ty thuộc da Hào Dương (trụ sở đặt tại Khu công nghiệp Hiệp Phước, huyện Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh).

- Với trách nhiệm là cơ quan quản lý nhà nước, Bộ LĐTBXH sẽ có những chương trình hành động nào để  giảm thiểu các vụ tai nạn lao động và phòng chống cháy nổ?

Triển khai Luật ATVSLĐ và nhằm đáp ứng yêu cầu tăng cường hoạt động phòng ngừa TNLĐ, BNN và mở rộng phạm vi, đối tượng của công tác ATVSLĐ được đến mọi người lao động trong cả khu vực có quan hệ lao động và khu vực không có quan hệ lao động; thiết lập chặt chẽ hơn hệ thống kiểm soát rủi ro ở các cấp: nơi làm việc, doanh nghiệp, các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức, cá nhân, trong thời gian tới, Bộ LĐTBXH cùng các Bộ, ngành có liên quan sẽ tập trung triển khai một số nhiệm vụ chính sau:  

Một là, nâng cao trách nhiệm của Nhà nước trong quản lý và đầu tư cho công tác ATVSLĐ trong đó ưu tiên các hoạt động: hoàn thiện khung khổ pháp luật về ATVSLĐ phù hợp với kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế; bổ sung, hoàn chỉnh các văn bản pháp quy dưới luật về ATVSLĐ và hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về ATVSLĐ.

Hai là, hoàn thiện hệ thống tổ chức và tăng cường hoạt động của hệ thống các cơ quan quản lý Nhà nước về ATVSLĐ, trước hết là nghiên cứu xây dựng hệ thống tổ chức Thanh tra chuyên ngành về ATVSLĐ từ Trung ương đến địa phương và tổ chức thanh tra chuyên ngành trong các lĩnh vực phóng xạ; thăm dò, khai thác dầu khí; các phương tiện vận tải đường sắt, đường bộ, đường hàng không. Dự kiến sẽ có khoảng 300 cán bộ thuộc các cơ quan quản lý nhà nước ở các Bộ, ngành, địa phương có chuyên môn phù hợp bổ sung cho lực lượng thanh tra chuyên ngành về ATVSLĐ. Từng bước tăng cường cả về số lượng và chất lượng thanh tra viên về ATVSLĐ, bảo đảm cho các đơn vị, doanh nghiệp có sử dụng máy, thiết bị, vật tư, hóa chất độc hại phải được kiểm tra, thanh tra ít nhất mỗi năm một lần. Triển khai các chiến dịch thanh tra ATVSLĐ trong xây dựng và trong các lĩnh vực có nguy cơ cao về TNLĐ, BNN, đồng thời cương quyết xảy lý nghiêm các vi phạm ATVSLĐ gây tai nạn lao động nghiêm trọng.

Ba là, xây dựng và triển khai các mô hình quản lý ATVSLĐ trong doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh phù hợp với các cơ sở lao động trong  làng nghề, hợp tác xã, doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đảm bảo mỗi doanh nghiệp phải có người có chuyên môn phù hợp hoặc được bồi dưỡng, đào tạo kiến thức về ATVSLĐ. Tại các doanh nghiệp có quy mô từ 300 lao động trở lên phải có biên chế cán bộ chuyên trách làm công tác bảo hộ lao động tương ứng và phù hợp với số lượng lao động và mức độ nguy cơ TNLĐ, BNN;

Bốn là, phát huy vai trò và sự tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp và các tổ chức khác, kể cả của tư nhân vào hoạt động ATVSLĐ trong khuôn khổ qui định của pháp luật.

Năm là, đẩy mạnh phân cấp cho địa phương, tập trung xây dựng chương trình hành động, kế hoạch và tổ chức triển khai các chính sách, chương trình, dự án ATVSLĐ; tiếp nhận nguồn lực của Trung ương và huy động nguồn lực tại chỗ; quản lý nhà nước các hoạt động sự nghiệp ATVSLĐ do Trung ương chuyển giao về địa phương; tăng cường kiểm tra, giám sát, thanh tra việc thực hiện chính sách ATVSLĐ ở địa phương, nhất là trong doanh nghiệp…

Sáu là, đổi mới việc tổ chức Tuần lễ Quốc gia ATVSLĐ-PCCN hàng năm sang thành Tháng hành động Quốc gia về an toàn, vệ sinh lao động, nhằm hướng các nội dung an toàn, vệ sinh lao động được triển khai đầy đủ, toàn diện và cụ thể tại các doanh nghiệp, nơi làm việc. Đồng thời triển khai các Chương trình Quốc gia an toàn, vệ sinh lao động giai đoạn 2016-2020 và các giai đoạn tiếp theo với các trọng tâm, ưu tiên cho lĩnh vực có nguy cơ cao và khu vực không có quan hệ lao động./.

Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!

Xem