Skip Ribbon Commands
Skip to main content
Sign In

Thái Nguyên: Triển khai hiệu quả công tác chăm sóc sức khỏe cho người bệnh trầm cảm tại cộng đồng

01/03/2018

Với nhịp sống hối hả, bận rộn như ngày nay, không ai có thể nói trước được mình sẽ không mắc phải những căn bệnh tinh thần phổ biến như tress, hay nặng hơn là trầm cảm. Chúng không quá nguy hiểm như các loại bệnh hiểm nghèo khác nhưng cũng có thể làm cho cuộc sống trở nên tồi tệ hơn.

Trầm cảm là một rối loạn tâm thần phổ biến với tình trạng giảm khí sắc, mất hứng thú, giảm năng lực ý chí, cảm giác có tội lỗi hay tự đánh giá thấp bản thân, rối loạn giấc ngủ, rối loạn ăn uống và khả năng tập trung suy nghĩ làm việc kém. Hơn nữa, trầm cảm thường có triệu chứng lo âu và các biểu hiện trầm cảm thường trở nên mạn tính, tái diễn dẫn tới suy giảm đáng kể khả năng tự chăm sóc.Bệnh trầm cảm xảy ra ở mọi đối tượng, độ tuổi nhưng rất ít người nhận diện được bệnh. Theo các bác sĩ, nếu không được phát hiện, điều trị sớm, bệnh sẽ diễn tiến ngày càng trầm trọng, bệnh nhân có thể có hành vi tự sát. Có nhiều nguyên nhân gây ra chứng trầm cảm như: Di truyền, ảnh hưởng các bệnh thực tổn, mất cân bằng tâm lý, nghiện rượu… Những người chịu nhiều áp lực, căng thẳng trong thời gian dài, mất người thân, hôn nhân không hạnh phúc, sau bệnh tật (chấn thương sọ não, tai biến…), nghiện rượu thời gian dài đều có nguy cơ mắc bệnh trầm cảm. Trầm cảm không chỉ ảnh hưởng sức khỏe của người bệnh mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến kinh tế gia đình và xã hội do gánh nặng chi phí điều trị và giảm năng lực lao động.
Để hỗ trợ người bệnh trầm cảm, trong những năm qua, tỉnh Thái Nguyên đã có nhiều cố gắng trong việc thực hiện chính sách, tạo điều kiện cho đối tượng hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, hiện nay, toàn tỉnh cũng chưa có thống kê chính xác nào về số đối tượng mắc bệnh trầm cảm và có nguy cơ mắc bệnh. Sự quan tâm của xã hội, của gia đình đối với căn bệnh này chưa nhiều, thậm chí một số trường hợp không biết mình đang mắc bệnh. Bên cạnh đó, công tác khám, sàng lọc, phát hiện, can thiệp, điều trị người bệnh trầm cảm còn nhiều hạn chế. Trên địa bàn tỉnh hiện có Bệnh viện Tâm thần tỉnh thuộc Sở Y tế, có chức năng, nhiệm vụ chính là khám chữa bệnh, phòng bệnh và phục hồi chức năng cho đối tượng người bệnh tâm thần và tổ chức thực hiện công tác chỉ đạo tuyến, chỉ đạo y tế cơ sở thực hiện Dự án phòng, chống bệnh tâm thần tại cộng đồng trong Chương trình mục tiêu y tế quốc gia.Còn các cơ sở bảo trợ xã hội thực hiện chăm sóc, điều trị các đối tượng chủ yếu bằng phương pháp hóa trị liệu, chưa triển khai phương pháp tâm lý trị liệu và cải thiện môi trường sống cho các đối tượng.

Việc tuyên truyền nâng cao nhận thức về bệnh trầm cảm là thực sự cần thiết, giúp người bệnh sớm ổn định cuộc sống

Trước thực trạng đó, để nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về bệnh trầm cảm và các dấu hiệu nhận biết sớm để có các biện pháp can thiệp, hỗ trợ, điều trị kịp thời, trong năm 2015, Trung tâm Công tác xã hội tỉnh Thái Nguyên đã triển khai Dự án “Sàng lọc, phát hiện sớm, tư vấn, hỗ trợ điều trị cho người bệnh trầm cảm tại cộng đồng”. Mục đích là nhằm xây dựng thí điểm mô hình lồng ghép các dịch vụ sức khỏe tâm thần (trầm cảm) với hệ thống dịch vụ xã hội tại cộng đồng, bao gồm: Sàng lọc, phát hiện sớm, can thiệp tâm lý, hỗ trợ và điều trị trầm cảm dựa vào cộng đồng. Thiết lập một hệ thống chuyển gửi, trao đổi thông tin giữa các dịch vụ xã hội thuộc ngành Lao động – Thương binh và Xã hội và các dịch vụ sức khỏe tâm thần thuộc ngành Y tế. Đồng thời cũng đẩy mạnh công tác truyền thông giáo dục và chống kỳ thị tại khu phố, cộng đồng dân cư, nhấn mạnh trầm cảm là một chứng rối loạn có thể chữa khỏi được.Mô hình được triển khai tại 4 xã, phường trên địa bàn thành phố Thái Nguyên là Đồng Bẩm, Phúc Xuân, Trung Thành và Cam Giá, với sự tham gia của một số chuyên gia cố vấn của Tổ chức FHI 360, các bác sĩ, cán bộ tâm lý có trình độ chuyên môn cao của Bệnh viện Tâm thần tỉnh Thái Nguyên và cán bộ xã hội, y tế của 4 phường triển khai Dự án.
Triển khai mô hình, Trung tâm đang tiến hành các hoạt động truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng, lồng ghép trong các hội nghị truyền thông về nghề công tác xã hội tại các xã, phường, thị trấn để giúp người dân nắm được các hoạt động của mô hình và tham gia khám, sàng lọc phát hiện bệnh sớm. Phối hợp với Bệnh viện Tâm thần tỉnh Thái Nguyên thực hiện các hoạt động: Khám và kê đơn thuốc cho bệnh nhân trầm cảm nội và ngoại trú; tổ chức can thiệp cho các bệnh nhân trầm cảm bằng tâm lý liệu pháp, phối hợp với nhân viên công tác xã hội thực hiện hoạt động quản lý trường hợp đối với các bệnh nhân trầm cảm; ra y lệnh thực hiện hoạt động chuyển bệnh nhân trầm cảm vào điều trị nội trú hay chuyển gửi về Trung tâm để tư vấn, trị liệu tâm lý hoặc về cộng đồng khi xuất viện.
Bên cạnh đó, Trung tâm còn tổ chức các khóa tập huấn cung cấp kiến thức cơ bản về trầm cảm và mô hình chăm sóc phối hợp để cao kỹ năng cho đội ngũ cán bộ, nhân viên tham gia mô hình; hướng dẫn sử dụng các công cụ sàng lọc trầm cảm, các kỹ năng tư vấn chung nhằm tăng cường sự tham gia và tuân thủ điều trị của người bệnh; các nội dung giáo dục tâm lý cho người trầm cảm, các can thiệp dùng thuốc cơ bản và hướng dẫn điều trị đối với bác sĩ tâm thần; tập huấn nâng cao kiến thức và kỹ năng can thiệp, trị liệu về tâm lý chuyên sâu cho người bệnh trầm cảm tại cộng đồng; hướng dẫn thực hành triển khai dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần cho người bệnh trầm cảm. Trên cơ sở đó, sẽ tiến hành hoạt động khám, sàng lọc, can thiệp và hỗ trợ cho người bệnh trầm cảm.
Thực hiện kế hoạch hoạt động năm 2015, được sự hỗ trợ về kỹ thuật của Tổ chức FHI 360; Trung tâm đã thực hiện chương trình đánh giá sàng lọc trầm cảm cho người dân trên địa bàn xã Đồng Bẩm, xã Phúc Xuân, phường Trung Thành, phường Cam Giá- thành phố Thái Nguyên.Chương trình đánh giá có sự tham gia của Bác sỹ Quách Thị Bích Phượng – Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp- Bệnh viện Tâm thần tỉnh Thái Nguyên; cán bộ của Trung tâm Công tác xã hội tỉnh Thái Nguyên, cán bộ Trạm y tế các xã phường và trên 300 người dân thuộc các nhóm đối tượng có nguy cơ mắc trầm cảm.

Cán bộ Trung tâm CTXH Thái Nguyên tư vấn cho đối tượng hiểu biết về căn bệnh trầm cảm

Qua khám, sàng lọc 353 người từ 16 tuổi trợ lên thuộc nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh trầm cảm đã phát hiện 84 trường hợp có dấu hiệu trầm cảm và những rối loạn tâm thần khác cần phải được giáo dục tâm lý, trị liệu tâm lý, trong đó có những trường hợp phải sử dụng kết hợp giữa trị liệu tâm lý và thuốc trầm cảm. Sau đánh giá, Trung tâm đã thực hiện giáo dục tâm lý cho 71 trường hợp; trị liệu cho 15 trường hợp trầm cảm, trong đó có 02 trường hợp trầm cảm nặng được hỗ trợ phát thuốc miễn phí; chuyển gửi 4 trường hợp vào điều trị tại Bệnh viên Tâm thần tỉnh. Nhìn chung, các trường hợp đang được trị liệu có chuyển biến tích cực. Điển hình là trường hợp của chị T.T.H, sinh năm 1977, trú tại tổ 23, phường Cam Giá, thành phố Thái Nguyên.Chị có những biểu hiện như đau đầu, mất ngủ kéo dài. Trung tâm đã tiến hành đánh giá sàng lọc, kết nối chuyển gửi chị tới Bệnh viện Tâm thần tỉnh và phối hợp trị liệu cho bệnh nhận. Hiện tại, bệnh trầm cảm của chị đã có tiến triển rõ rệt, cải thiện được tình trạng mất ngủ.Trường hợp anh D.V.H, sinh năm 1993 là sinh viên Trường ĐH Công Nghiệp Thái Nguyên cũng bị trầm cảm.Tham gia chương trình, anh đã trị liệu được 7 buổi, kết hợp với sử dụng thuốc và trị liệu tâm lý.Hiện nay, anh đã tiếp xúc giao tiếp tốt, cảm xúc được cải thiện, ít xuất hiện tình trạng trầm, buồn. Anh L.V.H, sinh năm 1976, trú tại tổ 30, phường Cam Giá có biểu hiện trầm cảm, đau đầu, mệt mỏi, mất ngủ kéo dài. Trung tâm đã tiến hành đánh giá sàng lọc, kết nối chuyển gửi tới Bệnh viện tâm thần tỉnh và phối hợp trị liệu cho bệnh nhân. Hiện anh đã tiếp xúc được, nhưng ngủ kém, cảm xúc nhưng phấn, hoạt động tăng và vẫn phải kết hợp sử dụng thuốc với trị liệu tâm lý. (họ tên đối tượng nên viết tắt).
Đây chỉ là 3 trong số những trường hợp mắc bệnh trầm cảm được khám sàng lọc phát hiện và hỗ trợ điều trị của Trung tâm Công tác xã hội Thái Nguyên. Trầm cảm là một căn bệnh mới trong xã hội, chưa nhận được sự quan tâm của người dân. Do vậy, việc tuyên truyền nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn thể người dân hiểu biết về bệnh cũng như những hoạt động phát hiện sớm, can thiệp và điều trị là thực sự cần thiết.Có như vậy, mới giúp người bệnh sớm ổn định cuộc sống, hòa nhập cộng đồng.

Xem