Công tác xã hội tại nhà trường: Phải cung cấp được các dịch vụ trẻ cần

5/12/2015 12:00:00 AM

“Tình trạng bạo lực học đường nhiều quá, trẻ em nghiện game, trẻ em vi phạm pháp luật, trẻ tự tử hay nạn học sinh bỏ học... đều đáng báo động. Trong khi, các tổ chức đoàn thể, đặc biệt tại các trường, các tổ chức đoàn đội đã làm tròn trách nhiệm của mình chưa?”. Đây là ý kiến của Chủ tịch Hiệp hội Dạy nghề và Nghề công tác xã hội Nguyễn Thị Hằng tại hội thảo quốc tế “Công tác xã hội trường học – kinh nghiệm quốc tế và định hướng phát triển ở Việt Nam” vừa được tổ chức tại Hà Nội.


Theo đánh giá của Vụ Công tác học sinh sinh viên (Bộ Giáo dục và Đào tạo), hiện nay các vấn đề về xã hội đối với học sinh ngày càng phức tạp, đồng nghĩa, phía các trường học cũng đang phải đối diện và giải quyết nhiều vấn đề trong môi trường này.
Theo ghi nhận sơ bộ, hành vi đánh nhau trong trường học có xu hướng gia tăng, các em không chỉ đánh nhau mà còn quay clip tung lên mạng xã hội nhằm gây thêm tổn thương về tâm lý, tinh thần cho các bạn, gây bức xúc đối với xã hội và nhà trường. Nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường một phần do đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh phổ thông, do tác động của mạng xã hội, do yếu tố gia đình và do thiếu kỹ năng sống. Trước thực tế này, một số trường (tập trung ở thành phố lớn) đã hình thành các trung tâm tư vấn tâm lý, trung tâm tư vấn học đường, tuy nhiên chức năng hoạt động của các trung tâm này chưa đúng là các hoạt động công tác xã hội, đội ngũ nhân viên chưa được đào tạo bài bản và chuyên sâu về công tác xã hội đặc biệt là công tác xã hội học đường.
 

Trẻ em đến trường cần được cung cấp các kỹ năng sống cơ bản (Ảnh minh họa)

GS.TS Lê Thị Quý chia sẻ, bạo lực học đường hiện nay không chỉ xảy ra đối với con trai mà nữ cũng tham gia “đánh hội đồng” rất dã man. Điều này thể hiện sự xuống cấp, suy đồi đạo đức của một bộ phận giới trẻ. Học sinh đến trường không chỉ được giáo dục kiến thức mà cần học cả về đạo đức, song, đến thời điểm này, môn học đạo đức đang bị lơ là, chưa theo kịp thực tiễn; các tổ chức đoàn thể vẫn đang đứng ngoài cuộc. Vụ một học sinh bị bạo lực diễn ra 2 tháng (tại tỉnh Trà Vinh) mà nhà trường không biết là điều không thể chấp nhận được. “Việc để xảy ra bạo lực học đường trước hết trách nhiệm thuộc về nhà trường, chính quyền địa phương, gia đình, các tổ chức đoàn thể. Không thể để trường học thành một ốc đảo. Hiện nay, học sinh thiếu những kỹ năng sống cơ bản: Tự bảo vệ bản thân, không biết cách xử lý khi có vấn đề. Điều này nhà trường lại đang bỏ quên chưa dạy cho các em. Sự ra đời của đội ngũ công tác xã hội trường học sẽ giúp phòng ngừa, giải quyết và kết nối để xử lý các tình huống có thể xảy ra với các em”, GS.TS Lê Thị Quý nhấn mạnh.
Theo kinh nghiệm về công tác xã hội trường học từ GS.TS Anna Scheyett, Hiệu trưởng Trường Công tác xã hội, Đại học South Carolina, Mỹ: Nhân viên công tác xã hội trường học là những cán bộ chăm sóc sức khỏe tinh thần được đào tạo, có thể cung cấp dịch vụ tham vấn, trị liệu cho cá nhân và nhóm, hỗ trợ thay đổi hành vi, tham vấn với giáo viên, phụ huynh và cán bộ. Họ phải đặt mục tiêu cung cấp dịch vụ trẻ cần, bao gồm hỗ trợ nhà trường thực hiện nhiệm vụ dạy và học; thúc đẩy phối kết hợp giữa nhà trường và cộng đồng để giúp học sinh đạt được thành công. Và nguyên tắc xuyên suốt trong hoạt động công tác xã hội nhà trường là học sinh phải được đặt ở vị trí trung tâm cả về sinh học, tâm lý và xã hội.
TS Anna cũng đã chia sẻ một ví dụ cụ thể về một học sinh được nhân viên công tác xã hội tại trường giải quyết: Học sinh A. chuyển đến học ở một trường mới và em có những biểu hiện không tập trung, không chú ý học, luôn trong tình trạng buồn ngủ, giận dữ, thỉnh thoảng đánh bạn và kết quả học tập rất kém. Giáo viên chủ nhiệm không hài lòng về em và phạt nhưng A. có thái độ và hành động chống đối như uống rượu, đi theo nhóm bạn xấu. Vấn đề của học sinh A. được nhân viên công tác xã hội trường học nhìn nhận là do em ấy chuyển đến ngôi trường mới nên chưa làm quen được với môi trường ở đây. Hơn nữa, học sinh A. này có một người anh trai vừa mất vì tai nạn và gia đình em cũng có khá nhiều vấn đề nên học sinh A. đang phải đối diện với một loạt vấn đề và em bị sang chấn tâm lý. Nhân viên công tác xã hội tư vấn cho cả bản thân em A và gia đình để giải quyết từng bước các vấn đề, đồng thời, giúp kết nối trung tâm bảo trợ xã hội để học sinh A. được trợ giúp, tư vấn giáo viên chủ nhiệm không phạt em... Qua ví dụ này, TS. Anna cho rằng, chính người nhân viên công tác xã hội trường học, với vai trò hết sức quan trọng, có thể giúp một học sinh có vấn đề trở lại hòa nhập với cuộc sống và phát triển theo chiều hướng tích cực.
Tuy nhiên, trước mắt, theo Chủ tịch Nguyễn Thị Hằng, các vấn đề học sinh gặp phải trong môi trường nhà trường, vì nhiều lý do nên vẫn chưa được quan tâm và giải quyết thấu đáo. Do đó, việc phát triển đội ngũ nhân viên công tác xã hội tại trường học là cần thiết. Để làm được điều này, chúng ta cần có các quy định cụ thể về chức năng, chỉ tiêu cho đội ngũ cán bộ này, hơn nữa, để đáp ứng được nhu cầu thực tiễn, nhân viên công tác xã hội trường học cần được đào tạo bài bản và chuyên sâu về các ngành học như tâm lý, sư phạm…